Diecezja rzeszowska – historia i dzień dzisiejszy

Ojciec święty Jan Paweł II 25 III 1992 r. wydał bullę „Totus tubus Poloniae populus”, na mocy której dokonano reorganizację struktur terytorialnych Kościoła Katolickiego w Polsce. Od tego czasu funkcjonuje 13 metropolii, w skład których wchodzi 15 archidiecezji z 41 diecezjami wraz z diecezją wojskową. Wielkość diecezji zależy od gęstości zaludnienia terenu. Ważne jest, aby opieką duszpasterską objąć wszystkich mieszkańców.

Duchową stolicą Polski jest Jasna Góra w Częstochowie. Tu corocznie śpieszą tysiące i miliony Polaków, by pokłonić się Czarnej Madonnie, prosić i dziękować za otrzymane od Boga łaski przez Jej wstawiennictwo. Tu najczęściej zbierają się księża biskupi na Plenarne Konferencje (Komisje) Episkopatu. Na terenie każdej diecezji znajdują się miejsca szczególnie wybrane przez Pana, by w nich oddawać cześć Bogu samemu, Chrystusowi, Maryi i wielu, wielu świętym.

Diecezja Rzeszowska jest młodą diecezją, ma 15 lat. W roku erygowania liczyła około 600 tyś. mieszkańców, 423 księży diecezjalnych, 68 księży zakonnych i 224 siostry zakonne. Po 15 latach istnienia stan liczebny uległ zmianie. W diecezji obecnie pracuje 650 księży diecezjalnych 101 księży zakonnych, 15 braci zakonnych 325 sióstr zakonnych, w tym 6 obrządku greckokatolickiego. Poza diecezją pracuje 6 księży na misjach oraz wśród Polonii 46 księży (Białoruś, Czad, Czechy, Ekwador, Gwatemala, Kazachstan, Rosja, Ukraina, Węgry, Austria, Belgia, Niemcy, Szkocja, USA). Jako kapelani wojskowi pracuje 9 księży w parafiach wojskowych na terenie Polski. Na studiach w kraju i za granicą przebywa 19 księży. Stan liczebny mieszkańców diecezji uległ nieznacznemu wzrostowi około 605 tyś, bowiem wiele osób przebywa na emigracji zarobkowej i prawie nie uczestniczy w życiu kościoła parafialnego. Ogromnie ważnym zjawiskiem jest niski przyrost naturalny, co powoduje, że liczba mieszkańców ma nieznaczną tendencję wzrostową.

Pierwszorzędnym patronem diecezji jest św. Józef Sebastian Pelczar – biskup, którego wspomnienie przypada 19 stycznia. Drugim patronem jest bł. Karolina Kózka - dziewica i męczennica, której wspomnienie liturgiczne przypada 18 listopada. Wraz z powołaniem diecezji, kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego został ustanowiony katedrą diecezji rzeszowskiej. Diecezja powstała z 14 dekanatów diecezji przemyskiej i 5 dekanatów diecezji tarnowskiej. Obecnie po wewnątrzdiecezjalnej reorganizacji w skład diecezji wchodzą 24 dekanaty, w których funkcjonuje 238 parafii i rektoratów.

Na mocy bulli papieskiej pierwszym biskupem Ordynariuszem diecezji rzeszowskiej został powołany ks. bp Kazimierz Górny, zaś biskupem pomocniczym ks. bp Edward Białogłowski. 11 kwietnia odbył się ingres Biskupa Rzeszowskiego Kazimierza Górnego do Katedry.

Przez powołanie diecezji spełniły się wieloletnie marzenie wielu rzeszowskich patriotów. Pierwsza koncepcja utworzenia biskupstwa pod zaborem austriackim pojawiła się już w roku 1900. Zyskała przychylność nuncjusza w Wiedniu oraz namiestnika Galicji, hr Leona Pinińskiego. Kandydatem na pierwszego Ordynariusza diecezji wymieniano bł. ks. Józefa Bilczewskiego. Przeciwko tej koncepcji było przemyskie środowisko kościelne. Po I wojnie światowej wrócono do sprawy, ale bez powodzenia.

Kiedy w ostatnim ćwierćwieczu XX w. Rzeszów stał się prężnym miastem, ks. bp Ignacy Tokarczuk z Przemyśla, poświęcając kamień węgielny pod kościół Najświętszego Serca Jezusowego na Nowym Mieście w Rzeszowie, powiedział: „Tak sobie myślę, że ta świątynia będzie katedrą, myślę, że Rzeszów kiedyś stanie się obok Przemyśla siedzibą diecezji”. Budowa obecnej katedry trwała od 1977 do 1982 r., zaś poświęcenia świątyni dokonał 2 czerwca 1991 r. Ojciec św. Jan Paweł II.

Terytorium diecezji liczy 4 tyś. km2. Największą powierzchnię zajmują obszary rolne i leśne. Największe skupiska ludzi to: Rzeszów, Gorlice Jasło, Kolbuszowa, Ropczyce, Sędziszów Młp. i Strzyżów. 40% ludności mieszka w miastach. Obecny podział diecezji świadczy o wielkiej trosce ks. bp Ordynariusza w zakresie pracy duszpasterskiej oraz łatwia dostęp wiernych do Kościoła. Jednocześnie pokazuje ogromne zaangażowanie duszpasterzy i wiernych świeckich, którzy podejmują się trudu budowy nowych świątyń i obiektów parafialnych.

Diecezję zamieszkuje ludność prawie jednorodna pod względem narodowościowym i wyznaniowym. Nieznaczny procent to przedstawiciele Łemków i wyznawców prawosławia.

Bolesnymi zjawiskami na Podkarpaciu i w diecezji są stale wzrastające bezrobocie co wpływa na materialne zubożenie społeczeństwa, emigrację zarobkowa, która negatywnie odbija się na życiu rodzin. Prowadzi to do dezorganizacji rodziny i jej funkcji w przekazywaniu życia i wychowaniu młodego pokolenia.

Dzięki przywiązaniu ludzi do wiary ojców, do tradycji, do ziemi; w diecezji widoczna jest silna więź wiernych z Kościołem i duchowieństwem. Efektem tego są: rekolekcje, pielgrzymki, nabożeństwa okolicznościowe, Dni Kultury Chrześcijańskiej, odpusty parafialne, dożynki, święcenie wianków i błogosławieństwo dzieci, samochodów, wielkopostne święcenie pokarmów, święcenie ziół, ziarna siewnego, kultywowanie obrzędów bożonarodzeniowych oraz wielkopostnych, procesje Bożego Ciała, uroczystości patriotyczne, rocznicowe, wieczory benedyktyńskie, koncerty chórów i koncerty muzyki organowej, konkursy kolęd, piosenek religijnych, jasełka i inne. Bardzo powszechną formą spotkań bożonarodzeniowych są organizowane przez różne grupy młodzieżowe i zawodowe spotkania opłatkowe.

Wielkim wydarzeniem w diecezji z udziałem ks. bp Ordynariusza było sadzenie dębów papieskich. W kilku parafiach diecezji z udziałem wielu wiernych odbywały się uroczystości poświęcenia pomników Jana Pawła II. Istotnym elementem życia diecezji są wizytacje duszpasterskie parafii oraz misje św., pielgrzymki do Częstochowy, Wilna, Kalwarii Pacławskiej, Kalwarii Zebrzydowskiej, Wadowic, Łagiewnik, Lichenia. Wyrazem wielkiego przywiązania do Kościoła był udział wiernych w spotkaniach z Ojcem św. Janem Pawłem II i Benedyktem XVI podczas pielgrzymek do Polski.

Na terenie diecezji znajdują się 23 miejsca pielgrzymkowe, w tym 4 sanktuaria Pańskie (Przemienienia Pańskiego, Krzyża św.), 17 sanktuariów Maryjnych; w tym Matki Bożej Królowej Rodzin w Ropczycach i Matki Bożej Fatimskiej w Katedrze rzeszowskiej oraz 2 sanktuaria świętych; św. Antoniego w Jaśle i św. Rocha w Słoninie. Znakiem czasu jest rozwijający się kult św. Ojca Pio w Terliczce. Najważniejsze sanktuaria Maryjne to Rzeszów – Bernardyni, Dębowiec, Lipinki, Niechobrz, Rzeszów – Saletyni, Tarnowiec. Pierwszej w diecezji koronacji figury Matki Bożej Fatimskiej w Katedrze dokonał ks. bp K. Górny 11.06.1993 r. Uroczysta koronacja figury Matki Bożej Płaczącej – Pojednawczyni Grzeszników w Dębowcu odbyła się 15.09.1996 r. Poprzedziły tę uroczystość obrady Plenarne Episkopatu Polski w rzeszowskim Seminarium Duchownym.

Koronacja figury Matki Bożej z ropczyckiego kościółka miała miejsce 16.09.2001 r. w połączeniu z diecezjalnymi dożynkami. 4 maja 1997 r. odbyła się koronacja obrazu Matki Bożej Łaskawej w Chmielniku k/Rzeszowa. Na podstawie bulli papieskiej powstającej diecezji z dniem 8.IV.1993 r. erygowano Wyższe Seminarium Duchowne. 27.09.1993 r. w mury uczelni przyjęto cztery roczniki alumnów studiujących w Tarnowie bądź w Przemyślu. Rok później wszyscy klerycy podjęli studia w Rzeszowie. Konsekracji kaplicy seminaryjnej dokonał 10.VI.1994 r. Nuncjusz Apostolski w Polsce ks. abp Józef Kowalczyk.

We wrześniu 1993 r. powołano Stowarzyszenie Przyjaciół Wyższego seminarium Duchownego w Rzeszowie. Obecnie kształci się 130 alumnów. Pierwszym rektorem był ks. dr Wiesław Szurek, obecnie jako Pronotariusz Apostolski jest wikariuszem biskupim do stałej formacji kapłańskiej. Obecnym rektorem od 1999 r. jest ks.dr Jerzy Buczek.

Nauką religii w diecezji objęta jest cała młodzież ucząca się, zaś we wszystkich wyższych uczelniach prowadzone są zajęcia z etyki katolickiej. W celu dobrego przygotowania katechetów świeckich 2.08.1993 r. powołano Diecezjalne Studium Katechetyczne (funkcjonowało do 1999 r.), Instytut Teologiczno-Pastoralny. W Rzeszowie funkcjonuje Diecezjalne Studium Organistowskie. Od 13.04.1993 nadawany był program Radia Maryja. Od grudnia 1994 r. Katolickie Radio „Via” nadawało swój program wpierw dwugodzinny, od września 1996 r. sześciogodzinny, od 1998 r. program całodobowy.

Od stycznia 1995r. utworzono redakcję Katolickiej Telewizji – Rzeszów. Do tych środków masowego przekazu katolickiej nauki Kościoła dołączyły czasopismo „Źródło Diecezji Rzeszowskiej”, kwartalnik „Zwiastowanie”, „Biuletyn Synodalny”, „Tak” – Teraz Akcja Katolicka”, „Znak Łaski”, „Niedziela Południowa” oraz od 1994 r. rocznik naukowy „Resovia Sacra”. W wielu parafiach są wydawane gazetki parafialne, wśród nich od 1997 r. wychodząca „Wspólnota Królowej Rodzin”. W druku tych czasopism ma udział poligrafia Wyższego Seminarium Duchownego w Rzeszowie.

Opracowała Mieczysława Sokołowska


Stowarzyszenie Rodzin Katolickich w Ropczycach > Miesięcznik "Wspólnota" > Nr 2/2007